De vakantie is voor veel mensen een periode om naar uit te kijken. Geen volle agenda’s, geen werkdruk en minder verplichtingen. We hopen op ontspanning, verbinding en mooie herinneringen.
Toch hoor ik na de zomer regelmatig een ander verhaal.
Herkenbaar?
Een vakantie veroorzaakt niet per se conflicten. Ze legt vooral bloot wat er al langer aanwezig is.
Patronen onder een vergrootglas
In het dagelijks leven worden veel spanningen opgevangen door de structuur van de dag. Werk, school, sporten en sociale afspraken zorgen ervoor dat we elkaar maar een beperkt deel van de dag echt ontmoeten.
Tijdens de vakantie valt die structuur grotendeels weg.
We brengen veel meer tijd met elkaar door en zijn meer op elkaar aangewezen. Juist dan worden patronen zichtbaar die in het dagelijks leven gemakkelijker verborgen blijven.
Wie neemt steeds de leiding?
Wie past zich aan?
Wie voelt zich verantwoordelijk voor de sfeer?
Wie trekt zich terug?
We nemen onszelf mee
Een andere omgeving doet vaak goed. Even weg uit de dagelijkse routine kan enorm helpen.
Tegelijk nemen we onszelf gewoon mee.
Onze overtuigingen, gevoeligheden, automatische reacties en oude ervaringen reizen gezellig mee in de auto, caravan of het vliegtuig.
Wanneer we moe zijn, veel prikkels ervaren of verwachtingen hebben, reageren we sneller vanuit oude patronen. De vakantie haalt als het ware de deksel van de pan. Alles wat al langer aanwezig is, krijgt meer ruimte.
Juist op dat moment ontstaat een keuze.
Blijven we discussiëren of durven we de dialoog aan?
In een discussie proberen we elkaar vaak te overtuigen. We verdedigen onze mening, leggen uit waarom wij gelijk hebben of zoeken naar de schuldige. Dat gebeurt meestal automatisch. Onze overtuigingen zijn immers gevormd door alles wat we hebben meegemaakt: ons gezin van herkomst, onze opvoeding, eerdere ervaringen en de manier waarop we naar de wereld hebben leren kijken.
Iedereen kijkt daardoor vanuit zijn eigen werkelijkheid.
Een dialoog vraagt iets anders.
Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn. Je hoeft ook niemand te overtuigen.
Daar begint het moedige gesprek.
Een moedig gesprek gaat niet over winnen of verliezen.
Daarbij helpen een paar uitgangspunten die ik ook gebruik tijdens mediations:
- Niemand heeft het alleenrecht op de waarheid.
- Verschillen bevatten waardevolle informatie.
- Storingen verdienen aandacht.
- We zijn bereid van en met elkaar te leren.
- We voeren het gesprek om het contact te verdiepen.
Deze uitgangspunten sluiten onder andere aan bij Deep Democracy. Ze helpen om verschillen niet weg te drukken, maar juist te benutten.
Veel conflicten escaleren namelijk omdat we verschillen weg willen poetsen of beoordelen.
Goed of fout.
Logisch of onlogisch.
Normaal of vreemd.
Hoe belangrijker het onderwerp voor ons is, hoe sterker de behoefte kan worden om aan de ‘goede kant’ te staan. Tegelijk doet de ander precies hetzelfde. Zo zetten we elkaar ongemerkt vast.
Beweging ontstaat wanneer we bereid zijn meerdere perspectieven naast elkaar te laten bestaan.
Dat vraagt moed. Want het betekent dat je tijdelijk afscheid neemt van de zekerheid dat jouw waarheid de enige waarheid is.
Familiesystemen
Bij familieconflicten speelt nog iets extra’s.
Een familie is een natuurlijk systeem. Het bestaat al generaties en blijft, hoe ingewikkeld het soms ook is, altijd met elkaar verbonden.
Binnen organisaties, verenigingen of vriendschappen spreken we van georganiseerde systemen. Daar kunnen mensen vertrekken of kan het systeem veranderen of zelfs ophouden te bestaan.
Dat verschil maakt dat familiepatronen vaak dieper geworteld zijn. Rollen, loyaliteiten en oude ervaringen werken er langer door.
Herken je dit? 
Misschien heb je tijdens de vakantie iets van jezelf of van je relatie herkend. Misschien werd een oud patroon ineens glashelder. Of misschien bleef je achter met de vraag: Waarom gebeurt dit ons toch steeds weer?
Je bent daarin niet de enige.
In mijn boek Jij begon! neem ik je stap voor stap mee in de dynamiek van conflicten. Je ontdekt waarom we steeds opnieuw in dezelfde patronen terechtkomen, wat emoties je proberen te vertellen en hoe je constructief met verschillen kunt omgaan, zonder jezelf kwijt te raken.
Er is inmiddels ook een luisterversie van mijn boek. Misschien iets voor onderweg of tijdens de vakantie?
Je vindt de link naar mijn boek hier.
